Grade 10 - Science
-
Chapter 1
ජීවයේ රසායනික පදනම7 Topics|1 Quiz -
Chapter 2සරල රේඛීය චලිතය7 Topics|1 Quiz
-
Chapter 3පදාර්ථයේ ව්යුහය7 Topics|1 Quiz
-
Chapter 4චලිතය පිළිබඳ නිව්ටන් නියම3 Topics|1 Quiz
-
Chapter 5ඝර්ෂණය4 Topics|1 Quiz
-
Chapter 6ශාක හා සත්ත්ව සෛලවල ව්යුහය හා කෘත්ය5 Topics|1 Quiz
-
Chapter 7මූලද්රව්ය හා සංයෝග ප්රමාණනය4 Topics|1 Quiz
-
Chapter 8ජීවින්ගේ ලාක්ෂණික8 Topics|1 Quiz
-
Chapter 9සම්ප්රයුක්ත බලය4 Topics|1 Quiz
-
Chapter 10රසායනික බන්ධන5 Topics|1 Quiz
-
Chapter 11බලයක භ්රමණ ආචරණය2 Topics|1 Quiz
-
Chapter 12බල සමතුලිතතාව4 Topics
-
Chapter 13ජෛව ලෝකය2 Topics
-
Chapter 14ජීවයේ අඛණ්ඩතාව4 Topics
-
Chapter 15ද්රවස්ථිති පීඩනය හා එහි යෙදීම්5 Topics
-
Chapter 16පදාර්ථයේ වෙනස් වීම්5 Topics
-
Chapter 17ප්රතික්රියා ශීඝ්රතාව1 Topic
-
Chapter 18කාර්යය, ශක්තිය හා ජවය3 Topics
-
Chapter 19ධාරා විද්යුතය7 Topics
-
Chapter 20ප්රවේණිය7 Topics|1 Quiz
Quizzes
Participants 129
අප වේගය ගණනය කරන්නේ දුර ආශ්රයෙන් නිසා වේගය ගණනය කිරීමේ දී, වස්තුවක් ගමන් කළ දිශාව නොසැලකේ. ඒ නිසා වේගය අදිශ රාශියක් බව මේ වන විට ඔබට පැහැදිලි විය යුතු ය. නමුත් ප්රවේගය (velocity) අර්ථ දැක්වෙන්නේ විස්ථාපනය වෙනස් වීමේ ශීඝ්රතාව ලෙස ය. ඒ නිසා ප්රවේගය දෛශිකයක් වේ. එනම් ප්රවේගයට විශාලත්වයක් මෙන් ම දිශාවක් ද ඇත.
යම් වස්තුවක විස්ථාපනය, කාලයෙන් බෙදීමෙන් ප්රවේගය ලැබේ.
![](http://centennialacademy.edu.lk/wp-content/uploads/2022/03/Screenshot-2022-03-07-at-10.25.00.png)
සමහර අවස්ථාවල වස්තු ඒකාකාර වේග සහිත ව ගමන් කළ හැකි බවත් සමහර අවස්ථාවල ඒවා ඒකාකාර නොවන වේග සහිත ව ගමන් කළ හැකි බවත් මීට පෙර අපි ඉගෙන ගත්තෙමු. මෙලෙස ම, වස්තුවක ප්රවේගය ද සමහර අවස්ථාවල ඒකාකාර විය හැකි අතර තවත් සමහර අවස්ථාවල ප්රවේගය ඒකාකාර නොවිය හැකි ය.
පහත වගුවේ දැක්වෙන්නේ එකම දිශාවකට ගමන් කළ වස්තුවක ආරම්භක ස්ථානයේ සිට මනින ලද විස්ථාපනයේ එක් එක් තත්පරය අවසානයේ දී අගය වේ.
![](http://centennialacademy.edu.lk/wp-content/uploads/2022/03/Screenshot-2022-03-07-at-10.25.25.png)
සෑම තත්පරයක් තුළ දී ම වස්තුවේ විස්ථාපනය වැඩි වී ඇත්තේ 3m ප්රමාණයකින් නිසා එම චලිතය සිදු වී ඇත්තේ නියත ප්රවේගයෙන් හෙවත් ඒකාකාර ප්රවේගයෙනි (constant velocity).
නියත ප්රවේගයෙන් චලනය වන වස්තුවක ප්රවේගයේ විශාලත්වය මෙන් ම දිශාව ද වෙනස් නොවේ.
සරල රේඛීය මාර්ගයක් දිගේ වස්තුවක් 6 s-1 ක නියත ප්රවේගයෙන් ගමන් කරන්නේ නම් සෑම තත්පරයක් පාසා ම එහි විස්ථාපනය වෙනස් වන්නේ 6m බැගිනි. එම චලිතයේ දිශාව ද නොවෙනස් ව පවතියි. එම නියත ප්රවේගයෙන් තත්පර 5ක් ගමන් කළහොත්,
වස්තුවේ විස්ථාපනය = 6 ms-1 ඥා 5 s 30 m
එනම්, නියත ප්රවේගයකින් චලනය වන වස්තුවක ප්රවේගය, අදාළ කාලයෙන් ගුණ කිරීමෙන් වස්තුවේ විස්ථාපනය ලැබේ.
විස්ථාපනය = ප්රවේගය × කාලය
පහත වගුවේ දැක්වෙන්නේ සරල රේඛීය මාර්ගයක් දිගේ ගමන් කළ වෙනත් වස්තුවක එක් එක් තත්පරයේ දී මනින ලද විස්ථාපනයයි.
![](http://centennialacademy.edu.lk/wp-content/uploads/2022/03/Screenshot-2022-03-07-at-10.37.28.png)
මෙම වස්තුවේ විස්ථාපනය පළමු තත්පරය තළ 4 m ප්රමාණයකින් ද, දෙවන තත්පරය තුළ 3 m ප්රමාණයකින් ද, තුන්වන තත්පරය තුළ 2 m ප්රමාණයකින් ද ආදී වශයෙන් වැඩි වී ඇත. මෙහි සෑම තත්පරයක දී ම සිදු වී ඇති විස්ථාපන වෙනස එක ම නොවන නිසා වස්තුවේ ප්රවේගය ඒකාකාර නොවේ. එබඳු අවස්ථාවල අපට මධ්යක ප්රවේගය ගණනය කළ හැකි ය.
![](http://centennialacademy.edu.lk/wp-content/uploads/2022/03/Screenshot-2022-03-07-at-10.37.48.png)
එනම් 3 ms-1 ඒකාකාර ප්රවේගයෙන් තප්පර 4 ක දී ඉහත දුර ගෙවා යා හැකි බව කිය වේ. නමුත් වස්තුව සත්ය වශයෙන් චලිතයේ විවිධ මොහොතවල විවිධ ප්රවේගවලින් චලිත වී ඇත.
Responses